kontrast off Przeszukaj artykuły
Nasz profil na Facebook
AMOL
CZY WIESZ, ŻE...

Odwodnienie. Jak wpływa na nasz organizm?

Przeciętne zapotrzebowanie na wodę wynosi ok.2-2,5 litra dziennie, ale może być różne w zależności od wieku, płci, aktywności fizycznej, a także warunków atmosferycznych (np. upały, mrozy). Zaburzenia w równowadze wodno-elektrolitowej pojawiają się zwykle w związku z przebiegiem różnorodnych dolegliwości zdrowotnych i chorób.

Możemy wyróżnić trzy rodzaje odwodnienia:

  • odwodnienie hipertoniczne - większa utrata wody niż elektrolitów
  • odwodnienie hipotoniczne - większa utrata elektrolitów
  • odwodnienie izotoniczne - utrata wody i elektrolitów na podobnym poziomie

Warto pamiętać, że do odwodnienia nie dochodzi nagle, zwykle już przy niedoborach wody w organizmie na poziomie 2% pojawiają się wyraźne objawy. Wczesna interwencja, polegająca na sukcesywnym nawadnianiu organizmu, może przeciwdziałać poważniejszym konsekwencjom.

Objawy odwodnienia

Odwodnienie to bardzo poważny stan, gdy poziom wody w organizmie spada do niebezpiecznego poziomu, zaburzając prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Długotrwałe odwodnienie może zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. Szczególnie niebezpieczne jest dla niemowląt, małych dzieci oraz osób starszych. W zależności od stopnia niedoboru wody w organizmie, możemy wyróżnić trzy stany odwodnienia: lekki, umiarkowany i ostry.

Jak rozpoznać odwodnienie? Objawy

W początkowej fazie odwodnienia (stan lekki) pojawią się następujące objawy:

  • wzmożone pragnienie
  • bóle i zawroty głowy
  • osłabienie organizmu, senność (chociaż w niektórych przypadkach może pojawić się nadmierne pobudzenie)
  • rzadkie oddawanie moczu (jeśli pojawia się mocz, najczęściej występuje w odcieniu ciemnożółtym)
  • suchość śluzowej jamy ustnej i języka
  • wzdęty brzuch
  • brak apetytu
  • u niemowląt może wystąpić zapadające się ciemiączko i gałki oczne

W przypadku, gdy niedobór płynów w organizmie nie zostanie uzupełniony, może wystąpić stan umiarkowany odwodnienia, który można rozpoznać po następujących objawach:

  • przyspieszona akcja serca
  • utrata elastyczności skóry
  • zmniejszenie pocenia (sucha skóra w okolicach pachowych i pachwinowych)
  • gorączka
  • zmniejszenie napięcia gałek ocznych

Długotrwały stan odwodnienia może prowadzić do ostrych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Pojawia się m.in.:

  • spadek ciśnienia tętniczego krwi w pozycji stojącej (hipotonia ortostatyczna)
  • skrajne pragnienie
  • szybki oddech
  • niemożność mówienia, obrzęk języka
  • drgawki
  • zmiana stanu psychicznego (delirium - majaczenie, zaburzenia związane z iluzją wzrokową, słuchową i dotykową)
  • utrata przytomności

Uwaga! Gdy ubytek wody osiągnie powyżej 15% masy ciała, może nastąpić zgon.

Co powoduje odwodnienie organizmu?

Przyczyn odwodnienia może być kilka. Najczęściej do odwodnienia dochodzi w wyniku innych dolegliwości, z którymi boryka się organizm, takich jak np.:

  • biegunka
  • wymioty
  • długotrwała, wysoka gorączka
  • choroby nerek (moczówka prosta, cukromocz, przewlekła niewydolność nerek)
  • cukrzyca, której towarzyszą zaburzenia w postaci hiperglikemii i glikozurii
  • hipotonia, czyli występowanie obniżonego od prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi
  • choroba Parkinsona (jednym z symptomów są zaburzenia połykania, które mogą powodować niechęć do przyjmowania płynów i pokarmów)
  • niedożywienie (przyjmowanie zbyt małej ilości pożywienia i płynów)
  • oparzenia i krwotoki, prowadzące do wstrząsu hipowolemicznego

Do odwodnienia organizmu może dojść podczas upałów. Organizm szybko traci wodę w wyniku pocenia, więc jeśli płyny nie są regularnie uzupełniane, może dojść do zaburzeń w gospodarce wodnej. Na upały najbardziej wrażliwe są osoby starsze, osoby z nadwagą, niepełnosprawni, małe dzieci oraz osoby przyjmujące środki moczopędne.

Co ciekawe, a znacznie mniej oczywistości, od odwodnienia dochodzi niekiedy również podczas zimy. Siarczyste mrozy również przyczyniają się do znacznej utraty wody z organizmu z powodu intensywnego oddawania ciepła z parą wodną podczas oddychania.

Do innych przyczyn odwodnienia organizmu można zaliczyć również spożywanie zbyt dużych ilości soli i środków o działaniu odwadniającym, czyli np. kofeiny czy alkoholu, a także długotrwały i intensywny wysiłek fizyczny.

Czy odwodnienie jest groźne?

Odwodnienie to groźny dla organizmu stan. Niebezpieczny dla zdrowia jest nawet ubytek wody nieprzekraczający 2% masy ciała, szczególnie w przypadku osób starszych oraz małych dzieci. W skrajnych przypadkach może nastąpić nawet śmierć z odwodnienia.

Utracie wody towarzyszą poważne zachwiania równowagi elektrolitowej, co w konsekwencji może prowadzić do zmian w rytmie serca, spadku ciśnienia, omdleń. Niekiedy pojawiają się kłopoty ze wzrokiem, ciągłe i bolesne zaparcia, chroniczne zmęczenie. Ponadto może dojść do zaburzeń pracy nerek. Niedobór wody powoduje, że z organizmu nie są wydalane w optymalny sposób substancje toksyczne, co może skutkować zapaleniem pęcherza. Warto też pamiętać, że woda rozrzedza krew, zatem jej niedobór prowadzi do zagęszczenia, co u osób z problemami układy krążenia (w tym cierpiącym na chorobę niedokrwienną serca) może doprowadzić do zawału. Niedobory płynów przyczyniają się też do zaburzeń układu nerwowego.

Jak leczyć odwodnienie?

W przypadku zaobserwowania objawów odwodnienia konieczne jest przede wszystkim natychmiastowe uzupełnienie niedoborów i zapobieganie dalszej utracie wody z organizmu. W przypadku odwodnienia hipertonicznego (większa utrata wody niż elektrolitów), zaleca się picie dużych ilości wody, niesłodzonej herbaty, herbatek ziołowych i rozcieńczonych soków. Wskazane jest również spożywanie płynnych pokarmów, np. zup. Należy przy tym pamiętać, aby niedoborów płynowych nie uzupełniać nazbyt gwałtownie.

W poważniejszych przypadkach warto skontaktować się z lekarzem. Ostre odwodnienie zwykle wymaga hospitalizacji. Konieczne może okazać się dożylne podawanie 5% glukozy (przy odwodnieniu hipertonicznym) lub roztworu chlorku sodu (NaCl) albo chlorku sodu i chlorku potasu (NaCl i KCl; przy odwodnieniu hipotonicznym). W najpoważniejszych sytuacjach pacjent umieszczany jest na oddziale intensywnej terapii.

Jakie zioła na odwodnienie organizmu?

Gdy czujemy, że nasz organizm może borykać się z problemem niedoboru wody, należy sukcesywnie w ciągu dnia wypijać jak najwięcej wody. Oprócz wody warto też sięgnąć po herbatki ziołowe. Przedstawione zioła świetnie sprawdzają się nie tylko w przypadku odwodnienia, ale również latem, gdy panują upały, przy wzmożonej aktywności fizycznej oraz w przypadku dolegliwości zdrowotnych, przy których istnieje ryzyko odwodnienia.

  • Szałwia. Od dawna stosowana jest na problemy z prawidłowym nawodnieniem organizmu. Dodatkowo wykazuje działanie chłodzące, relaksujące, przeciwzapalne i rozkurczowe. Dwie łyżki zioła należy zalać szklanką wrzącej wody, odstawić na ok. 20 minut, odcedzić i powoli wypijać napar. Szałwii nie powinny przyjmować kobiety w ciąży i karmiące piersią.
  • Mięta. Doskonale sprawdzają się herbatki miętowe, ale można też dodać kilka listków mięty do wody mineralnej. Mięta nie jest jednak zalecana osobom chorym na cukrzycę, nadciśnienie i refluks.
  • Rumianek. Jest to zioło, które stosowane bywa na różne dolegliwości. Pozwoli uzupełnić utracone płyny, a dodatkowo delikatnie łagodzi skurcze mięśni brzucha, które często pojawiają się przy odwodnieniu.
  • Kolendra. Również pozwala uzupełnić zasób płynów w organizmie. Osiem łyżek zioła należy zalać wrzątkiem, odczekać kilka minut, odcedzić napar i powoli wypijać. Kolendry nie powinny spożywać kobiety w ciąży, dzieci poniżej 12. roku życia oraz osoby uczulone na owoc kolendry.

Liście ogórecznika lekarskiego. Napar z liści ogórecznika lekarskiego pozwala uzupełnić nie tylko niedobory wody, lecz również dostarcza cenne składniki odżywcze, witaminę C, garbniki, sole mineralne i pierwiastki takie jak magnez i potas. Łyżkę ziół należy zalać szklanką wrzątku, odstawić pod przykryciem na 10 minut do zaparzenia, odcedzić i wypić. Tego naparu nie powinni spożywać kobiety w ciąży i osoby chore na wątrobę.