Sen, obok jedzenia i oddychania, odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Wpływa na rozwój, kondycję oraz urodę. Zdrowy sen wspomaga regenerację całego organizmu, zapewniając równowagę fizyczną i psychiczną. Odpowiada za prawidłowe gospodarowanie hormonami, energią i stoi na straży prawidłowego funkcjonowania neuronów. Warunkuje odpowiednią pracę całego ciała. Bardzo ważne jest zatem, abyśmy każdego dnia zapewnili naszemu organizmowi odpowiednią dawkę snu, a w momencie, gdy pojawi się choroba, np. przeziębienie lub grypa, dodatkowo zwiększyli liczbę godzin przeznaczonych na sen.
Sen a zdrowie
Sen odgrywa kluczową rolę w naszym życiu. Jest niezbędny do przebiegu najważniejszych procesów biologicznych, związanych m.in. z działaniem układu odpornościowego, gospodarką hormonalną, zdrowiem psychicznym, oczyszczaniem mózgu z toksyn, konsolidacją wspomnień oraz zapamiętywaniem. Sen wpływa na wydajność naszego organizmu i umożliwia mu prawidłową pracę. Zatem nasze zdrowie w dużej mierze zależy od snu.
Za prawidłowy sen odpowiada m.in. melatonina, czyli tzw. hormon snu. To właśnie ten organiczny związek chemiczny pozwala nam przejść w fazę snu głębokiego, kiedy to dochodzi do regeneracji organizmu. Oprócz tego pomaga przystosować się do zmiany pór roku i związanych z tym zmian w długości trwania dni i nocy, reguluje rytm snu i czuwania, temperaturę ciała, czynności seksualne, przemianę tłuszczową, chroni przed depresją oraz pomaga organizmowi w usuwaniu zagrażających zdrowiu komórek, w tym nowotworowych. Niedobór melatoniny może prowadzić do poważnych zaburzeń snu, a więc i funkcjonowania całego organizmu.
Sen na chorobę
Kiedy dopada nas choroba, w szczególności przeziębienie lub grypa, czujemy się osłabieni, szybko się męczymy i często odczuwamy ból głowy i mięśni. Złe samopoczucie powinniśmy potraktować jako sygnał, że pora na odpoczynek. Sen to najlepszy sposób na regenerację organizmu, dlatego też pełni ważną funkcję w procesie leczenia.
Podczas snu organizm nabiera sił i szybciej zwalcza infekcje. Ważna jest jednak nie tylko ilość snu, ale również jego jakość. Zapotrzebowanie na sen jest różne w zależności od wieku. Noworodki powinny przesypiać od 16 do 20 godzin na dobę, dzieci — od 10 do 12 godzin, a dorośli potrzebują od 6 do 8 godzin snu. Podczas choroby powinniśmy jednak wsłuchiwać się w głos naszego organizmu, który w wyniku wyczerpującej walki z wirusami, może potrzebować nieco większej ilości snu niż zazwyczaj.
Podczas przeziębienia lub grypy należy odpowiednio przygotować się do snu. Przed snem warto przewietrzyć sypialnię, ale trzeba to zrobić na tyle wcześnie, by zdążyła się stosownie nagrzać zanim położymy się do łóżka (optymalna temperatura to ok. 22°C). Bardzo ważne jest, abyśmy podczas snu wygrzewali nasze ciało, ponieważ w wysokich temperaturach wirusy znacznie wolniej się rozmnażają. Można przykryć się więc grubym kocem lub kołdrą oraz ubrać ciepłą piżamę, najlepiej bawełnianą lub flanelową, na nogi zaś założyć skarpety.
Dla prawidłowej regeneracji organizmu podczas choroby ważny jest spokojny, odpowiednio długi, ale przede wszystkim nieprzerwany sen. Wynika to z faktu, że dopiero po 1-2 godzinach od zaśnięcia dochodzi do procesów regeneracyjnych.
Jak zapewnić sobie zdrowy sen?
Nie potrzeba wielkich wysiłków czy wymyślnych specyfików, aby zapewnić swojemu organizmowi zdrowy sen. Problemy z zaśnięciem mogą przytrafić się każdemu, są wynikiem stresu, zbyt długiego przebywania wśród urządzeń elektronicznych lub nieregularnego trybu życia. Wystarczy jednak wprowadzić kilka zmian w codziennej rutynie, żeby porządnie wyspać się dla zdrowia!
- Wybierz miejsce do spania, w którym jest ci najwygodniej, najcieplej i czujesz się najbezpieczniej. Zadbaj o to, by otulać się tkaninami, które są przyjemne w dotyku.
- Kładź się spać wcześnie i o regularnych porach.
- Spać należy w spokoju i ciszy. Zadbaj więc o to, by żadne odgłosy nie przeszkadzały ci podczas snu.
- Dbaj o świeże powietrze w sypialni, regularnie ją wietrząc, najlepiej rano i bezpośrednio przed snem.
- Zrezygnuj z oglądania telewizji wieczorem, a przede wszystkim z pracy przed komputerem. Niezwykle złym nawykiem jest również zasypianie ze smartfonem. Wszystkie urządzenia elektroniczne powinniśmy odłożyć na bok, a najlepiej — zostawić w innym pomieszczeniu.
- Nie jedz bezpośrednio przed położeniem się do łóżka. Ostatni posiłek należy spożyć co najmniej 2 godziny przed snem.
- Przed snem zadbaj o dotlenienie organizmu dzięki aktywności fizycznej. Może być to krótki spacer, jogging lub gimnastyka na świeżym powietrzu.
- Staraj się zachować dystans między pracą a życiem prywatnym, aby przed położeniem się do łóżka nie myśleć o obowiązkach dnia codziennego, które w przypadku bardzo wielu osób wpływają niekorzystnie na jakość snu.